Κάτι χάλασα στον κώδικα πάλι, περιμένετε να ρωτήσω το κοπάιλοτ για να το διορθώσω...

Πέμπτη 17 Ιουλίου 2025

#158 Αθηνά, ο ορισμός του ονόματος

Όλοι ξέρουμε το όνομα της Θεάς Αθηνάς. Εξαιτίας κυρίως της ομογράμματης περιοχής, δηλαδή της κάποτε αυτόνομης πόλης-κράτους και τώρα πρωτεύουσας της Ελλάδας, Αθήνας. Πόλη η οποία χτίστηκε για χάρη της και τελεί για χιλιετίες υπό την προστασία του πνεύματος της σοφής πολεμικής Θεάς μας. Αυτό που ελάχιστοι γνωρίζουν όμως, είναι η σημασία του ονόματος της Αθηνάς. Η καταγωγή του χάνεται στα βάθη των αιώνων. Πολλοί μιλούνε για προελληνικές ή διάφορες ελληνοφυλετικές μορφές του ονόματος, οι οποίες δεν μπορούν να έχουν καμμία απολύτως αξιόπιστη ετυμολογία. Τουλάχιστον οι αρχαιότεροι, αυτοί δηλαδή που ήταν πλησιέστερα στη γέννησή της, δεν έχουν αναφέρει συγκεκριμένο ορισμό. Όμως, ο αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Κρατύλος του πέμπτου αιώνα προ Χριστού, θεωρεί πως το όνομα συντίθεται από τις λέξεις α-θεο-νόα. Ας το δούμε λεπτομερώς. Το πρόθημα "α-" θα μπορούσε να είναι επιτατικό, δηλαδή να δηλώνει δεικτική έμφαση για τα επόμενα συνθετικά. Αυτά είναι το "θεο" που σημαίνει συντομευμένα θεϊκός και το "νόα" που υποδηλώνει κάποια που λειτουργεί με το νου. Έτσι σε συνηρημένη μορφή, με βάση την ευχρηστία και την ευηχία, γίνεται Αθηνά. Εν τέλει σημαίνει "αυτή που έχει θεϊκό νου". Βέβαια αυτό θεωρείται παρετυμολογία, όμως ακόμα και να είναι έτσι, κανείς δεν μας απαγορεύει να επαναδημιουργήσουμε κάποια ονόματα. Ακούγεται πολύ ταιριαστό ούτως ή άλλως. Όμως πριν να κλείσω, θέλω να αναφέρω και την δική μου ερμηνεία του ονόματος. Αυτή βασίζεται στην αντίστοιχη λέξη που χρησιμοποιόταν στη δωρική διάλεκτο, που εισήχθη από προελληνική, δηλαδή το "Αθάνα". Γιατί και ο Παρθενώνας σε δωρικό ρυθμό είναι φτιαγμένος και ίσως αυτή η μορφή της λέξης να δίνει περισσότερη εγκυρότητα για έναν ακριβή ορισμό. Οπότε η θεωρία μου λέει πως το "Αθάνα" είναι συντομογραφία του "Αθάνατη", εννοώντας στη μάχη ή προσδίδοντας την ιδιότητα της Θεάς. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που, στη Βουλγαρία ας πούμε, τον Αθανάσιο τον γράφουνε Atanas. Το τελευταίο, αν το καλοσκεφτείτε, αποδεικνύει πως όλος ο πλανήτης είναι ελληνικός στις ρίζες. Απλά εμείς έχουμε πάθει αμνησία και τους έχουμε αφήσει όλους να αποσχιστούν σε πολιτισμούς που μας αντιγράφουν αγριεμένα και έτσι λανθασμένα.