Σήμερα θέλω να μιλήσουμε για την αρχιτεκτονική των χριστιανικών ναών. Δηλαδή πώς ήταν όταν πρωτοφτιάχτηκαν, πώς σταδιακά κατέληξαν στην τελική μορφή τους και τι πρέπει να συνειδητοποιήσουμε μέσα από την μεταμόρφωσή τους για την επίσημη θρησκεία μας. Οι χριστιανικές εκκλησίες σήμερα λοιπόν έχουν ανατολικό παρουσιαστικό που θυμίζει αραβικά παλάτια ή τζαμιά χωρίς μιναρέδες. Όταν άρχισαν να κατασκευάζονται κατά τα πρώτα χριστιανικά χρόνια δεν ήταν έτσι, καθώς τότε είχαν μόνο εβραϊκές, ελληνικές και ρωμαϊκές επιρροές. Αν βέβαια δεν ήταν αυτοσχέδια και πρόχειρα φτιαγμένες, ακόμα και κάτω από τη γη, καθώς για 300 χρόνια ήταν ακόμα υπό διωγμό οι χριστιανοί. Πάντως μια μεγάλη αλλαγή στη μορφή τους, έγινε αργότερα που νομιμοποιήθηκε ο χριστιανισμός. Από τον έκτο αιώνα εμφανίστηκαν τεράστιες στρογγυλές θόλοι, όπως στην Αγία Σοφία του Βυζαντίου και διαδόθηκαν παντού, ακόμα και σε άλλες θρησκείες, με τους αιώνες. Οι πρώτες θόλοι πιθανώς να πρωτοεμφανίστηκαν κάπου την τρίτη χιλιετία προ Χριστού, σε ανατολικότερους πολιτισμούς, όπως της Μεσοποταμίας και της Αιγύπτου. Βέβαια οι θόλοι πάντα υπήρχαν και στην αρχαία Ελλάδα. Τις βρίσκουμε σε μυκηναϊκούς τάφους, αλλά και στον ναό της Αθηνάς Προναίας στους Δελφούς. Πάντως μπορούμε να πούμε ότι αν και υπάρχει έντονο το ελληνικό στοιχείο στις εκκλησίες μας, κοιτώντας και τους κίονες, δεν τις νιώθουμε πλήρως ελληνικές. Έχουν έναν ανατολικό βαρύ, ή και εβραϊκό αέρα, όπως ακριβώς και το μικρό όνομα του Χριστού. Βλέπουμε τον Παρθενώνα της Ακρόπολης, βλέπουμε τον ναό του Ποσειδώνα του Σουνίου και νιώθουμε την ελληνικότητά τους. Πόσα ευάερα είναι φτιαγμένοι και τι θαυμασμό προκαλούνε το μέγεθος, οι κολώνες, οι αρχιτεκτονικοί ρυθμοί, οι παραστάσεις τους και είναι πάντα στα καλύτερα σημεία χτισμένοι. Απλά και κομψά δημιουργημενοί, με κάθε πρόσθετη μικρή και καλοδουλεμένη λεπτομέρεια, δεμένοι με το περιβάλλον τους. Το σύνολο είναι κάτι που προκαλεί δέος, νιώθουμε την ισχύ αλλά και την κυρίαρχη συμπαντική αύρα τους να μας διαπερνά. Κάτι που δεν νιώθουμε με την πιο ταπεινή, στοιχειωτικά περίεργη και ίσως ασφυκτική αρχιτεκτονική των εκκλησιών. Ειδικά αυτό το κωδωνοστάσιο που ξεχωρίζει σε ύψος και θυμίζει κάστρο, ποτέ δεν ταιριάζει με το υπόλοιπο κτίσμα, το οποίο επίσης δεν ταιριάζει μεταξύ του. Είναι σαν πολλά παλιά σπίτια κολλημένα μεταξύ τους με λάθος τρόπο, ενώ υπάρχουν ιδιόρρυθμα φτιαγμένα παράθυρα, πύλες και κολώνες. Πάντως μπορεί να αισθανόμαστε ασφάλεια και ζεστασιά σε μια εκκλησία, αλλά είναι με μια ξενική, θολή και σκοτεινή αίσθηση ταυτόχρονα. Ακόμα το ότι μοιάζουν με άλλους ναούς πιο πρωτόγονων και πιεστικών θρησκειών, σίγουρα χειροτερεύει την ψυχολογική και μεταφυσική δράση τους επάνω μας. Θα μου πείτε ότι και τα ξένα τεμένη, έχουν υιοθετήσει στοιχεία μας, όπως τους τρούλους και αυτά αναπαράγουν, όμως μη λέμε ψέματα μεταξύ μας. Μοιάζουν περισσότερο με αριστοκρατικά σπίτια τους και φαίνονται εντελώς ανατολίτικα. Ίσως αυτό να λέει κάτι για την θρησκεία μας όπως έχει εξελιχθεί, δηλαδή ότι αλλοιώθηκε και πιθανώς να κατευθύνεται από άλλες εκτός συνόρων. Τέλος, να πω πως θα ήθελα να έβλεπα περισσότερους χριστιανικούς ναούς αρχαιοελληνικού ρυθμού, όπως τον Ναό του Αγίου Γεωργίου στο Παλαιό Φρούριο της Κέρκυρας. Χτίστηκε από τους Άγγλους το 1840, που έδωσαν το καλό παράδειγμα και που ελπίζω να μιμηθούμε κάποια στιγμή, ώστε να επιστρέψουμε στις ρίζες μας.